Azbest na dachu – do kiedy trzeba go usunąć?

Azbest na dachu powinien zostać usunięty w ramach krajowego celu wyznaczonego na koniec 2032 roku. Nie oznacza to jednak, że każdy właściciel musi wymienić dach natychmiast. Jeżeli eternit jest w dobrym stanie technicznym, nieuszkodzony i nie stwarza bezpośredniego ryzyka, może pozostać na miejscu do czasu legalnego demontażu. Osobnym obowiązkiem jest coroczne zgłoszenie wyrobów zawierających azbest – informację należy złożyć do 31 stycznia każdego roku.

Azbest na dachu – do kiedy trzeba go usunąć?

Rok 2032 wynika z Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu, którego realizację zaplanowano na lata 2009–2032. Program zakłada usunięcie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest z terenu Polski do końca 2032 roku. Jest to cel krajowy, a nie indywidualna data nakazująca każdemu właścicielowi wymianę dachu w tym samym terminie.

O pilności prac decyduje przede wszystkim stan techniczny płyt. Uszkodzony, kruszący się lub pękający eternit wymaga szybkiego zabezpieczenia i usunięcia przez wyspecjalizowaną firmę. Sam fakt, że dach zawiera azbest, nie oznacza natomiast konieczności natychmiastowego demontażu następnego dnia.

Nie wolno mylić terminu usunięcia z terminem zgłoszenia. Informację o wyrobach zawierających azbest trzeba przekazywać co roku, nawet wtedy, gdy pokrycie jest w dobrym stanie.

Kto i gdzie zgłasza azbest?

Obowiązek dotyczy właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości, na których znajdują się wyroby azbestowe, w tym płyty eternitowe na dachu, elewacje, rury lub inne elementy azbestowo-cementowe. Organ właściwy zależy od statusu właściciela:

• Osoba fizyczna składa dokumenty w urzędzie gminy lub miasta właściwym dla położenia nieruchomości.
• Przedsiębiorca, osoba prawna lub inny podmiot prowadzący działalność przekazuje informację marszałkowi województwa.
• Zarządca nieruchomości odpowiada za przekazanie danych dotyczących obiektu, którym zarządza.
• Właściciel kilku nieruchomości powinien sprawdzić w gminie, czy dla każdej lokalizacji wymagane jest odrębne zgłoszenie.

Podstawowym dokumentem jest „Informacja o wyrobach zawierających azbest”. Właściciel powinien również sporządzić „Ocenę stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest”. Ocena pozwala określić zużycie materiału i pilność jego usunięcia.

Informację składa się w dwóch egzemplarzach. Jeden trafia do właściwego organu, a drugi należy zachować. Ocena stanu również powinna pozostać w dokumentacji nieruchomości. Urząd może przyjmować dokumenty osobiście, pocztą albo elektronicznie, ale sposób złożenia trzeba potwierdzić w konkretnej gminie.

Po przekazaniu danych urząd wykorzystuje je między innymi do prowadzenia ewidencji oraz aktualizacji Bazy Azbestowej. Po usunięciu pokrycia informację trzeba zaktualizować, aby w bazie nie figurował już materiał znajdujący się na nieruchomości.

Terminy i kary za brak zgłoszenia

Najważniejsze konsekwencje dotyczą nie tylko samego braku informacji, lecz także prowadzenia prac niezgodnie z zasadami bezpieczeństwa. Wysokość sankcji zależy od rodzaju naruszenia i statusu podmiotu.

Największym ryzykiem nie jest samo posiadanie eternitu w dobrym stanie, lecz zignorowanie obowiązku informacyjnego albo nielegalne prowadzenie prac. Właściciel może także stracić możliwość skorzystania z programu gminnego, gdy nie ma aktualnej inwentaryzacji.

Nie wolno samodzielnie łamać, ciąć ani zrzucać płyt eternitowych z dachu. Pył powstający przy takich pracach może zawierać włókna azbestowe szkodliwe dla zdrowia.

Jak bezpiecznie zaplanować usunięcie eternitu?

Demontaż powinien wykonać wyspecjalizowany wykonawca dysponujący przeszkolonymi pracownikami, wyposażeniem i procedurą postępowania z odpadami niebezpiecznymi. Zdemontowanych płyt nie wolno wyrzucać do zwykłych odpadów budowlanych, zakopywać ani składować w przypadkowym miejscu.

Przed rozpoczęciem prac firma powinna dopełnić wymaganych zawiadomień wobec właściwych organów. Odpady trzeba zabezpieczyć, przetransportować i przekazać do unieszkodliwienia na uprawnione składowisko. Koszt nowego pokrycia dachowego zwykle nie jest objęty wsparciem dotyczącym samego demontażu, dlatego zakres dotacji trzeba sprawdzić przed podpisaniem umowy.

Przed złożeniem dokumentów i planowaniem remontu sprawdź następujące kwestie:

• czy na działce znajdują się płyty eternitowe albo inne wyroby zawierające azbest,
• czy została wykonana aktualna ocena stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania,
• czy informacja o wyrobach była składana w poprzednich latach i czy dane się zgadzają,
• czy kopia zgłoszenia oraz ocena są przechowywane wraz z dokumentacją nieruchomości,
• czy gmina prowadzi nabór na demontaż, transport i unieszkodliwienie azbestu.

Gdzie szukać dofinansowania?

Programy wsparcia zmieniają się w zależności od województwa, powiatu i gminy. Najpierw skontaktuj się z urzędem gminy lub miasta i zapytaj o aktualny nabór. Wsparcie może obejmować odbiór, transport i unieszkodliwienie eternitu, a w niektórych programach także jego demontaż.

Warto sprawdzić również:

• lokalne programy gminne i powiatowe,
• programy finansowane za pośrednictwem NFOŚiGW lub właściwego wojewódzkiego funduszu,
• informacje w Bazie Azbestowej i komunikaty Ministerstwa Rozwoju i Technologii,
• możliwość wykorzystania ulgi termomodernizacyjnej, jeżeli wymiana dachu jest częścią prac poprawiających efektywność energetyczną budynku.

Nie każda dotacja pokrywa zakup i montaż nowego pokrycia. Zanim rozpoczniesz demontaż, sprawdź regulamin naboru, ponieważ część programów nie refunduje prac rozpoczętych przed podpisaniem umowy.

Najważniejsze dla właściciela są dwie daty: 31 stycznia – coroczny termin przekazania informacji, oraz koniec 2032 roku – cel usunięcia azbestu w Polsce. Dobry stan eternitu może uzasadniać odłożenie demontażu, ale nie zwalnia ze zgłoszenia ani z regularnej oceny materiału.

Przepisy i programy dofinansowania mogą się zmieniać. Przed złożeniem dokumentów lub rozpoczęciem prac sprawdź aktualne wymagania w urzędzie gminy, u marszałka województwa albo w właściwym organie nadzoru budowlanego.