Polistyren czy to styropian? Wyjaśniamy różnice między materiałami
Polistyren to tworzywo będące bazą dla materiałów izolacyjnych, a styropian to potoczna nazwa polistyrenu ekspandowanego, czyli EPS. XPS również powstaje z polistyrenu, ale jest produkowany w innym procesie i ma odmienną strukturę. Dlatego EPS i XPS stosuje się w różnych miejscach budynku.
Polistyren czy styropian – co oznaczają te nazwy?
Polistyren jest tworzywem sztucznym, z którego produkuje się między innymi płyty termoizolacyjne. Samo określenie nie wskazuje jeszcze konkretnego produktu budowlanego. Można porównać je do mąki, która jest bazą dla różnych rodzajów pieczywa. W tym ujęciu polistyren jest surowcem, natomiast EPS i XPS są wyrobami uzyskanymi po jego przetworzeniu.
Styropian to utrwalona w Polsce, potoczna nazwa polistyrenu ekspandowanego oznaczanego skrótem EPS. Powstaje przez spienienie granulek polistyrenu. XPS oznacza polistyren ekstrudowany, czyli materiał wytwarzany przez wytłaczanie masy polistyrenowej. Oba produkty mają wspólną bazę chemiczną, lecz nie są tym samym materiałem pod względem budowy i zastosowania.
EPS i XPS – skąd biorą się różnice?
W produkcji EPS granulat polistyrenu poddaje się ekspandowaniu, czyli spienianiu. Powstają wtedy lekkie kulki, które łączy się w płytę. Po przecięciu materiału można zauważyć jego ziarnistą, porowatą strukturę. W przestrzeniach między granulkami znajduje się powietrze, dlatego płyta jest lekka, ale łatwiej może wchłaniać wilgoć niż XPS.
XPS powstaje podczas ekstruzji, czyli wytłaczania polistyrenu z dodatkiem środka spieniającego. Płyta ma bardziej jednorodną strukturę z drobnymi, zamkniętymi komórkami. Taka budowa ogranicza nasiąkliwość i zwiększa odporność na ściskanie. Parametry zależą od konkretnego wyrobu, dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić kartę techniczną, a nie opierać się wyłącznie na nazwie materiału.
| Cecha | EPS, czyli styropian | XPS, czyli polistyren ekstrudowany |
|---|---|---|
| Struktura | Porowata, z połączonych granulek | Jednorodna, z zamkniętymi komórkami |
| Odporność na wodę | Większa nasiąkliwość, zależna od odmiany i warunków pracy | Bardzo niska nasiąkliwość, odpowiednia do stref wilgotnych |
| Wytrzymałość na ściskanie | Zależy od odmiany, zwykle niższa niż w płytach XPS | W wielu produktach wynosi co najmniej 300 kPa, a wybrane płyty mają wyższe wartości |
| Typowe zastosowanie | Ściany zewnętrzne, dachy i miejsca o mniejszym obciążeniu | Fundamenty, podłogi na gruncie, tarasy i strefy narażone na wilgoć lub nacisk |
Kolor płyty nie jest wystarczającą podstawą do rozpoznania materiału. EPS może być biały albo grafitowy, a XPS występuje w wielu kolorach zależnie od producenta. O wyborze decydują przede wszystkim deklarowane parametry, takie jak współczynnik przewodzenia ciepła, nasiąkliwość oraz wytrzymałość na ściskanie.
Kiedy wybrać EPS?
EPS jest popularnym rozwiązaniem tam, gdzie nie występuje stały kontakt z wilgocią gruntową ani duże obciążenia mechaniczne. Jego zaletą jest zwykle niższy koszt oraz duża dostępność różnych odmian. Ten materiał sprawdzi się przede wszystkim w następujących sytuacjach:
- Izolacja cieplna ścian zewnętrznych w systemie ocieplenia.
- Ocieplenie dachów skośnych, jeśli projekt i układ warstw przewidują zastosowanie płyt EPS.
- Izolacja miejsc, w których płyta nie będzie narażona na stały nacisk ani działanie wody.
- Realizacja ocieplenia przy ograniczonym budżecie, po dobraniu odmiany o parametrach wymaganych przez projekt.
Kiedy lepszy będzie XPS?
XPS wybiera się wtedy, gdy izolacja musi zachować właściwości w warunkach podwyższonej wilgotności albo pod większym obciążeniem. Wyższa cena w porównaniu ze standardowym EPS wynika z technologii produkcji i parametrów użytkowych. Płyty XPS stosuje się między innymi w takich miejscach:
- Izolacja ścian fundamentowych i piwnic narażonych na kontakt z gruntem.
- Podłogi na gruncie, posadzki oraz strefy, w których występują większe obciążenia.
- Tarasy, parkingi i inne powierzchnie narażone na nacisk oraz okresowe zawilgocenie.
- Miejsca wymagające ograniczenia ryzyka uszkodzeń mechanicznych i zawilgocenia izolacji.
Przy wyborze XPS trzeba sprawdzić między innymi klasę wytrzymałości na ściskanie, nasiąkliwość, współczynnik przewodzenia ciepła oraz grubość płyty. Oznaczenia takie jak XPS 300 odnoszą się do deklarowanej wytrzymałości na ściskanie, ale dokładne wartości i zakres zastosowania zawsze wynikają z dokumentacji konkretnego produktu.
Polistyren jest więc wspólną bazą chemiczną, lecz EPS i XPS są różnymi materiałami izolacyjnymi. Do ścian najczęściej wystarcza dobrany do projektu EPS, natomiast przy fundamentach, wilgoci i dużym nacisku przewagę może mieć XPS. Decyzję najlepiej oprzeć na miejscu montażu i parametrach technicznych, a nie tylko na potocznej nazwie „styropian”.
