Beton komórkowy – co to jest i jakie ma właściwości?
Beton komórkowy to lekki materiał budowlany o porowatej strukturze, produkowany z piasku, cementu, wapna, gipsu i wody, a następnie utwardzany w autoklawie. Miliony zamkniętych porów powietrznych ograniczają przewodzenie ciepła, zmniejszają masę bloczków i ułatwiają ich obróbkę.
Czym jest beton komórkowy?
Beton komórkowy, określany także jako autoklawizowany beton komórkowy (ABK) lub gazobeton, jest odmianą betonu przeznaczoną przede wszystkim do wykonywania ścian. Ma zwykle jasną, często białą barwę oraz strukturę przypominającą drobnoziarnisty pumeks. Nie należy mylić go ze zwykłym, ciężkim betonem konstrukcyjnym o szarej barwie.
O jego właściwościach decydują pory powietrzne równomiernie rozłożone w całej objętości materiału. To one zmniejszają gęstość bloczków, poprawiają izolacyjność cieplną i sprawiają, że elementy można łatwo przycinać. Nazwa „gazobeton” odnosi się właśnie do obecności gazu, czyli powietrza zamkniętego w licznych porach.
Z czego składa się beton komórkowy i jak powstaje?
Do produkcji ABK wykorzystuje się mineralne surowce oraz środek porotwórczy. Podstawowy skład obejmuje:
- Piasek – pełni funkcję głównego składnika mineralnego i wypełniacza.
- Cement – działa jako spoiwo.
- Wapno – uczestniczy w procesach wiązania i reakcji porotwórczej.
- Gips – wpływa na przebieg wiązania mieszanki.
- Wodę – umożliwia przygotowanie i wymieszanie masy.
- Proszek lub pasta aluminiowa – tworzy pory powietrzne.
Aluminium reaguje w świeżej mieszance, między innymi z wodorotlenkiem wapnia. W wyniku tej reakcji powstają pęcherzyki gazu, które spulchniają masę. Po związaniu materiału pozostają w nim miliony zamkniętych mikroporów wypełnionych powietrzem. Ich udział może sięgać około 85% objętości betonu komórkowego.
Po wstępnym związaniu masę tnie się na bloczki lub inne elementy murowe. Następnie trafiają one do autoklawu, gdzie są utwardzane w atmosferze gorącej pary wodnej pod podwyższonym ciśnieniem. Autoklawizacja nie jest tylko etapem suszenia. Nadaje materiałowi stabilną strukturę i pozwala uzyskać powtarzalne parametry, takie jak gęstość, wytrzymałość oraz izolacyjność cieplna.
W zależności od odmiany bloczki mają gęstość mniej więcej od 300 do 700 kg/m3. Niższa gęstość zwykle oznacza mniejszą masę i lepszą izolację cieplną, natomiast wyższa może wiązać się z większą wytrzymałością mechaniczną. Dlatego konkretną odmianę dobiera się do rodzaju ściany i wymagań projektu.
Jakie właściwości ma beton komórkowy?
Porowata budowa wpływa na niemal wszystkie cechy tego materiału. Powietrze jest słabym przewodnikiem ciepła, dlatego liczne zamknięte pory tworzą barierę ograniczającą przepływ energii przez ścianę. Z tego powodu bloczki z ABK są często stosowane w budynkach, w których ważne jest ograniczenie strat ciepła.
Beton komórkowy jest też lekki i łatwy do obróbki. Bloczek można przyciąć piłą ręczną, wykonać w nim bruzdę albo dopasować go do nietypowego fragmentu ściany bez używania ciężkich narzędzi. Dokładność wymiarowa elementów ułatwia zachowanie równej geometrii muru.
| Cecha | Znaczenie dla budującego |
|---|---|
| Gęstość około 300–700 kg/m3 | Mniejsza masa ścian i mniejsze obciążenie konstrukcji, przy jednoczesnym zróżnicowaniu wytrzymałości poszczególnych odmian. |
| Porowata struktura | Powietrze zamknięte w mikroporach ogranicza przewodzenie ciepła i poprawia izolacyjność termiczną. |
| Łatwość obróbki | Bloczki można ciąć, szlifować i dopasowywać przy użyciu prostych narzędzi. |
| Dokładność wymiarowa | Równe elementy ułatwiają murowanie oraz wykonanie gładkiej powierzchni ściany. |
| System pióro-wpust | W wielu rozwiązaniach ogranicza potrzebę wykonywania spoin pionowych i przyspiesza wznoszenie murów. |
W praktyce podczas budowy najczęściej docenia się następujące zalety:
- Izolacyjność cieplna wynikająca z obecności zamkniętych porów powietrznych.
- Małą masę, która ułatwia transport i ręczne ustawianie bloczków.
- Łatwą obróbkę bez konieczności stosowania specjalistycznych elektronarzędzi.
- System pióro-wpust, który może przyspieszać murowanie i ograniczać liczbę spoin.
Materiał zapewnia także pewne właściwości akustyczne, choć ich ocena zależy od gęstości bloczków, grubości przegrody, rodzaju tynku oraz całego układu ściany. Nie można więc utożsamiać niskiej masy z najlepszym tłumieniem każdego rodzaju dźwięku. Parametry akustyczne trzeba analizować dla konkretnej przegrody.
Zużycie surowców jest ograniczone przez proces spulchniania mieszanki. Z niewielkiej objętości początkowych składników powstaje znacznie większa objętość gotowego materiału. To sprawia, że beton komórkowy wpisuje się w rozwiązania nastawione na ograniczenie masy przegród i zużycia surowców.
Dlaczego beton komórkowy jest popularny w Polsce?
Jego popularność wynika z połączenia kilku cech: dobrej izolacyjności cieplnej, niewielkiej masy, łatwego dopasowywania bloczków oraz szybkiego murowania. Elementy mają powtarzalne wymiary, a w systemach z pióro-wpust można ograniczyć liczbę spoin pionowych. Dokładna powierzchnia bloczków ułatwia też późniejsze prace wykończeniowe.
Dane GUS dotyczące 2018 roku wskazywały, że beton komórkowy odpowiadał za 51,5% produkcji ściennych materiałów murowych, czyli 5266 tys. m3. To pokazuje jego silną pozycję na polskim rynku, choć statystyki rynkowe dotyczą konkretnego okresu i nie powinny być traktowane jako aktualny udział bez sprawdzenia nowszych danych.
Wybór między odmianami betonu komórkowego nie sprowadza się jednak do pytania, która ma najniższą gęstość. Przy projektowaniu ściany trzeba uwzględnić jej funkcję, wymaganą wytrzymałość, izolacyjność cieplną i rozwiązania przewidziane w projekcie budowlanym.
Najprościej mówiąc, beton komórkowy to autoklawizowany, lekki beton, którego pory powietrzne zapewniają dobrą izolację cieplną i ułatwiają budowę. Jego właściwości wynikają zarówno ze składu, jak i z kontrolowanego procesu autoklawizacji.
